Tarihi Yapı Lazer Tarama

KÜLTÜR MİRASI · 3B LAZER TARAMA

Cami, hamam, han, kilise, sarnıç, kale, köşk ya da tescilli bir sivil mimarlık örneği… Tarihi bir yapıya yapılacak her müdahale, yapının bugünkü halinin doğru ölçülmesiyle başlar. EOS Harita olarak tarihi yapı lazer tarama hizmetimizde yapıya dokunmadan, iskele kurmadan ve özgün dokuya zarar vermeden milyonlarca noktadan oluşan ölçülü bir dijital kayıt üretiyoruz.

Bu kayıt; rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin, statik değerlendirmelerin, hakediş metrajlarının ve HBIM modellerinin ortak geometrik altlığıdır. Projenin müellifi mimar ve restorasyon uzmanıyla birlikte çalışır, ihtiyaç duyulan çizim ve model teslimlerini kurul sürecine uygun şekilde hazırlarız.

Tarihi yapılarda neden lazer tarama?

Tarihi yapılarda duvarlar düşey değildir, döşemeler yataydan sapar, kemer ve kubbeler ideal geometrik formlardan ayrılır. Şerit metre ve el lazeriyle yapılan klasik ölçüm bu sapmaları ancak sınırlı noktada yakalar. 3B lazer tarama ise yapının tamamını sürekli bir yüzey olarak kaydeder:

• Temassız ölçüm: Kırılgan sıva, kalem işi, çini ve ahşap süslemelere dokunulmaz.
• Gerçek deformasyon: Duvar eğilmeleri, kubbe basıklığı, kemer açılmaları ve oturmalar kesit kesit okunabilir.
• Erişilemeyen yüksekliklerin ölçümü: Kubbe içi, tonozlar, minare ve kule gövdeleri iskelesiz belgelenir.
• Kalıcı arşiv: Nokta bulutu, restorasyon sonrasında da yapının o günkü halinin bilimsel kaydı olarak saklanır.
• Daha kısa saha süresi: Kullanımdaki ibadet yapılarında ve çarşılarda saha çalışması kısa tutulur.

Hangi tarihi yapılarda uygulanır?

• Cami, mescit, türbe, külliye ve medrese yapıları
• Hamam, sarnıç, çeşme ve sebil gibi su yapıları
• Han, bedesten ve çarşı yapıları
• Kilise, sinagog ve manastırlar
• Kale, sur, kule ve köprüler
• Yalı, köşk, konak ve tescilli sivil mimarlık örnekleri (tescilli yapı rölövesi)
• Arkeolojik kalıntılar ve harabe durumdaki yapılar

Lazer tarama, fotogrametri ve total station birlikte

Tek bir yöntem her tarihi yapıya yetmez. Saha planında yöntemleri yapının ihtiyacına göre birleştiririz:

• Yersel lazer tarama (Faro Focus serisi) iç mekân, cephe ve taşıyıcı sistemin geometrisi için ana veri kaynağıdır.
• Total station ve GNSS ile kurulan kontrol ağı, tüm taramaları ortak koordinat sistemine bağlar ve doğruluğu denetlenebilir kılar.
• Drone fotogrametrisi kubbe dış yüzeyleri, çatılar, minare şerefeleri ve yüksek cephelerde tamamlayıcı veri sağlar.
• Yüksek çözünürlüklü fotoğraf ve ortofoto, malzeme ve bozulma analizlerine renkli ve ölçekli zemin oluşturur.

Teslim edebildiğimiz çıktılar

Nokta bulutu ve kayıt raporu

Birleştirilmiş ve renklendirilmiş nokta bulutu E57, RCP/RCS veya LAS formatında teslim edilir. Kayıt doğruluğunu gösteren rapor dosyaya eklenir.

Rölöve çizim altlıkları

Plan, kesit ve görünüşler için nokta bulutundan üretilmiş ölçekli dilimler ve ortofotolar; istenirse DWG formatında rölöve çizimleri. Kurul paftalarında genellikle kullanılan 1/50 ölçek ile detaylar için daha büyük ölçekler esas alınır.

Mesh ve HBIM modelleri

Belgeleme ve sergileme amaçlı dokulu mesh modeller, proje ve yönetim amaçlı Revit tabanlı HBIM modelleri. Detay seviyesi kullanım amacına göre birlikte belirlenir. Ayrıntılar için tarihi yapıda HBIM, mesh ve parametrik model rehberimize bakabilirsiniz.

Metraj ve hakediş altlığı

Restorasyon uygulamalarında yüzey alanı, hacim ve imalat miktarlarının ölçüye dayalı hesabı. Kapalıçarşı restorasyonunda kesin hesap ve hakediş metrajları için bu yaklaşımla çalıştık.

Çalışma adımları

1. Ön görüşme ve keşif. Yapının tescil durumu, projenin amacı (rölöve, restorasyon, statik, metraj), erişim koşulları ve beklenen teslimler netleştirilir.
2. Kontrol ağı. Yapı çevresine ve içine sabit noktalar tesis edilip total station ve GNSS ile ölçülür.
3. Tarama ve görüntüleme. Tüm mekânlar, cepheler ve çatı birbiriyle örtüşen istasyonlardan taranır; gerekiyorsa drone uçuşu yapılır.
4. Birleştirme ve kalite kontrol. Taramalar kontrol ağına bağlanır, hata değerleri raporlanır.
5. Üretim. Dilimler, ortofotolar, çizimler veya modeller hazırlanır.
6. Teslim ve arşiv. Veriler, proje ekibinin kullandığı yazılımlara uygun formatlarda teslim edilir.

Sık sorulan sorular

Lazer tarama tarihi yapıya zarar verir mi?

Hayır. Tarayıcı yüzeye temas etmez, kullanılan lazer sınıfı insan ve malzeme için güvenlidir. Hedef işaretleri gerekiyorsa yüzeye iz bırakmayan yöntemlerle yerleştirilir.

Lazer tarama ile hazırlanan rölöve koruma kurulunda kabul edilir mi?

Kurul, ölçüm yönteminden çok çizimlerin doğruluğuna, kapsamına ve sunum standardına bakar. Lazer tarama, bu doğruluğu belgelenebilir kıldığı için günümüzde tarihi yapı rölövelerinde yaygın olarak kullanılır. Paftaların içeriği ve sunumu projenin müellifi mimar tarafından kurul beklentilerine göre düzenlenir.

Ölçüm doğruluğu ne kadardır?

Tarayıcıların tek nokta hassasiyeti milimetre mertebesindedir. Projenin nihai doğruluğu kontrol ağına, tarama yoğunluğuna ve birleştirme kalitesine bağlıdır ve teslimde raporla belgelenir.

Yapı kullanımdayken tarama yapılabilir mi?

Evet. İbadet saatleri, çarşı çalışma saatleri veya ziyaretçi yoğunluğuna göre etaplı bir saha planı hazırlarız.

İstanbul dışında çalışıyor musunuz?

Evet. İstanbul merkezli ekibimizle Türkiye genelinde ve yurt dışında projeler yürütüyoruz.