ÇELİK YAPI REHBERİ

Mevcut Çelik Yapının 3 Boyutlu Modellemesi Nasıl Hazırlanır?

Çelik bir yapıya yeni bir yük eklenecekse, bir bölümü değiştirilecekse ya da yeni elemanlar bağlanacaksa mühendisin ilk ihtiyacı güvenilir bir mevcut durum modelidir. Eski projeler çoğu zaman eksiktir; sahada yapılan değişiklikler ise hiç çizilmemiştir. Çelik yapı 3 boyutlu modelleme, yapının bugünkü geometrisini ölçülmüş verilere dayanarak modele aktarır. Bu yazıda sürecin nasıl ilerlediğini ve nelere dikkat etmek gerektiğini anlatıyoruz.

Neden proje yerine ölçüm?

Çelik yapılar projede düzgün görünür ama sahada şu farklar sık görülür:

• Montaj toleranslarından kaynaklanan aks ve kot kaymaları
• Kolonlarda düşeylikten sapma, kirişlerde sehim
• Sonradan eklenmiş platformlar, kesilmiş veya sökülmüş çaprazlar
• Projedekinden farklı profillerle yapılmış imalatlar
• Tesisat için açılmış delikler, eklenen konsollar ve destekler

Bu farklar bilinmeden hazırlanan bir güçlendirme veya tadilat projesi, sahada yeniden ölçüm, imalat değişikliği ve gecikme demektir. Çelik konstrüksiyon 3 boyutlu tarama bu farkları başlangıçta görünür hale getirir.

Modelleme öncesi netleşmesi gereken üç soru

1. Model ne için kullanılacak? Statik analiz altlığı, imalat ölçüsü, çakışma kontrolü ve arşiv farklı detay gerektirir.
2. Hangi yazılımda kullanılacak? Revit, Tekla Structures veya analiz programları için en uygun aktarım formatı baştan seçilmelidir.
3. Kabul toleransı nedir? Modelin nokta bulutundan ne kadar sapabileceği yazılı olarak tanımlanmalıdır.

Sahada veri nasıl toplanır?

Çelik yapılarda elemanlar birbirini örter. Önde duran bir kolon arkasındaki bağlantıyı, bir aşık üstündeki kaplama altını gizleyebilir. Bu nedenle tarama, her elemanın en az iki yönden görüleceği şekilde planlanır. Yüksek çatılarda tarayıcı platformlara veya yükseltilmiş konumlara taşınabilir; çatı üstü gibi yerden görünmeyen bölgeler için drone fotogrametrisi eklenir. Tüm veriler ortak bir koordinat sisteminde birleştirilir ve kayıt doğruluğu raporlanır.

Nokta bulutundan çelik modele

Modelleme belirli bir sırayla ilerler:

• Akslar ve kotlar: Ölçülen kolon merkezlerinden gerçek aks sistemi çıkarılır. Projedeki akslarla farklar raporlanır.
• Kolonlar ve kirişler: Her eleman ölçülen konumuna, eğimine ve uzunluğuna göre yerleştirilir.
• Profil tanımı: Gövde yüksekliği, başlık genişliği ve kalınlıklar nokta bulutundan ölçülür, standart profil tablolarıyla eşleştirilir. Yakın profiller arasında kararsız kalınan durumlarda yerinde kontrol ölçüsü önerilir.
• Makaslar, çaprazlar ve aşıklar: Düğüm noktalarıyla birlikte modellenir.
• Bağlantılar: Kapsama göre görünür plakalar, berkitmeler ve cıvata grupları eklenir.

Model tamamlandığında nokta bulutuyla karşılaştırılır ve sapma analizi ile birlikte teslim edilir.

Taramanın sınırlarını bilmek

Lazer tarama geometriyi ölçer; malzemeyi ölçmez. Çelik sınıfı, kaynak kalitesi, cıvata sınıfı ve korozyonun kesit kaybına etkisi taramayla belirlenemez. Yangın yalıtımıyla kaplı veya duvar içinde kalan elemanların kesiti de görünmez. İyi bir model, bu bilinmeyenleri gizlemez; raporda açıkça işaretler ve ilgili mühendisin yerinde inceleme veya test planlamasına yardımcı olur.

Sonuç ürünler

• Birleştirilmiş ve temizlenmiş nokta bulutu (E57, RCP)
• 3 boyutlu çelik model (RVT, IFC; Tekla için IFC aktarımı)
• Aks planı, kat planları, kesit ve görünüşler (DWG, PDF)
• Proje ile mevcut durum arasındaki sapmaları gösteren analiz raporu

Sık sorulan sorular

Model doğrudan statik analizde kullanılabilir mi?

Model, analiz modelinin geometrik altlığıdır. Mesnet koşulları, malzeme ve yük bilgileri statik mühendis tarafından tanımlanır.

Ne kadar sürede teslim edilir?

Süre, yapının büyüklüğüne, eleman yoğunluğuna ve detay seviyesine bağlıdır. Saha çalışması genellikle kısa sürer; asıl süreyi modelleme kapsamı belirler.